Brütten nete maaş nasıl hesaplanır?
March 12, 2021
İş ilanında yazan rakamla hesabınıza yatan rakam arasındaki farkı gördüğünüzde "bu kesintiler de nereden çıktı?" diye sormuşsunuzdur. Brüt maaş ile net maaş arasındaki bu fark, SGK primleri ve vergilerden kaynaklanır; üstelik yıl içinde bile değişiklik gösterebilir. Bu rehberde brütten nete maaş hesaplamayı 2026 güncel parametreleriyle, adım adım ve örneklerle anlatıyoruz. Netten brüte hesaplama, kümülatif vergi matrahının maaşınıza etkisi ve sık yapılan hataları da bir arada bulacaksınız.
Brüt maaş nedir?
Brüt maaş, işverenin size ödemeyi taahhüt ettiği toplam ücrettir. Bu tutar üzerinden henüz hiçbir kesinti yapılmamıştır; SGK primleri, gelir vergisi ve damga vergisi hepsi brüt maaşın içindedir. İş sözleşmesinde ve iş ilanlarında genellikle brüt tutar belirtilir.
Kısaca formüle dökersek:
Brüt maaş = Net maaş + SGK işçi payı + işsizlik sigortası işçi payı + gelir vergisi + damga vergisi
Brüt maaşı bilmek tek başına yeterli değildir; elinize geçecek tutarı anlamak için kesintilerin nasıl hesaplandığını da bilmeniz gerekir.
Net maaş nedir?
Net maaş, tüm yasal kesintiler yapıldıktan sonra banka hesabınıza yatan tutardır. Günlük hayatta "maaşım şu kadar" derken çoğunlukla net maaştan bahsederiz. Net maaşı belirleyen temel değişkenler; brüt ücret tutarı, SGK prim oranları, gelir vergisi dilimi ve damga vergisi oranıdır.
2022 yılından bu yana AGİ (Asgari Geçim İndirimi) uygulaması kaldırılmış, yerine asgari ücrete uygulanan gelir vergisi ve damga vergisi istisnası getirilmiştir. Bu nedenle güncel hesaplamalarda AGİ artık yer almıyor.
Brüt maaştan yapılan kesintiler (2026 güncel)
Brütten nete geçişte maaşınızdan dört farklı kalemde kesinti yapılır. 2026 yılı itibarıyla güncel oranlar şu şekildedir:
| Kesinti kalemi | Oran | Açıklama |
|---|---|---|
| SGK işçi payı | %14 | Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları toplamı |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | İşsizlik Sigortası Kanunu gereği |
| Gelir vergisi | %15 - %40 | Kümülatif matrah üzerinden artan oranlı |
| Damga vergisi | Binde 7,59 | Brüt ücret üzerinden sabit oran |
Bu oranları sırasıyla inceleyelim.
SGK işçi payı (%14)
SGK işçi payı, brüt maaşınızın %14'ü kadardır. Bu kesinti kısa vadeli sigorta kolları (%2 risk prim oranı dahil değildir, bu işverene aittir), uzun vadeli sigorta kolları (malullük, yaşlılık, ölüm) ve genel sağlık sigortası primlerinin işçi payını kapsar. Hesaplama doğrudan brüt ücret üzerinden yapılır:
SGK işçi payı = Brüt maaş x 0,14
İşsizlik sigortası işçi payı (%1)
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu gereğince brüt maaşın %1'i işsizlik sigortası primi olarak kesilir:
İşsizlik sigortası işçi payı = Brüt maaş x 0,01
Gelir vergisi (kümülatif, %15 - %40)
Gelir vergisi hesaplamasında önce brüt maaştan SGK ve işsizlik sigortası primleri düşülür; kalan tutar gelir vergisi matrahını oluşturur. Ardından bu matrah, yılın başından itibaren biriken (kümülatif) toplam matrah üzerinden ilgili vergi dilimine göre vergilendirilir.
2026 yılı gelir vergisi dilimleri:
| Gelir dilimi (yıllık kümülatif matrah) | Vergi oranı |
|---|---|
| 158.000 TL'ye kadar | %15 |
| 330.000 TL'ye kadar | %20 |
| 800.000 TL'ye kadar | %27 |
| 4.300.000 TL'ye kadar | %35 |
| 4.300.000 TL'den fazlası | %40 |
Gelir vergisi dilimleri hakkında detaylı bilgi için 2026 gelir vergisi dilimleri güncel tablo yazımıza göz atabilirsiniz.
Gelir vergisi matrahı = Brüt maaş - SGK işçi payı - işsizlik sigortası işçi payı
Gelir vergisi = Gelir vergisi matrahı x ilgili dilimin vergi oranı
Önemli bir not: Unutmayın, asgari ücrete isabet eden gelir vergisi tutarı istisna kapsamındadır. 2026 yılında bu istisna tutarı aylık 4.211,33 TL'dir. Brüt maaşı asgari ücretten yüksek olan çalışanlar için hesaplanan gelir vergisinden bu istisna tutarı düşülür.
Damga vergisi (binde 7,59)
Damga vergisi brüt maaş üzerinden binde 7,59 oranında hesaplanır:
Damga vergisi = Brüt maaş x 0,00759
Asgari ücrete isabet eden damga vergisi de istisna kapsamındadır. 2026 yılında bu istisna tutarı aylık 250,70 TL'dir.
Brütten nete maaş hesaplama: Adım adım (2026 örneği)
Formülleri bir örnekle somutlaştıralım. Aylık brüt maaşı 50.000 TL olan ve yılın ilk ayında (Ocak) çalışan bir kişi üzerinden hesaplayalım:
Adım 1: SGK işçi payı
50.000 x 0,14 = 7.000 TL
Adım 2: İşsizlik sigortası işçi payı
50.000 x 0,01 = 500 TL
Adım 3: Gelir vergisi matrahı
50.000 - 7.000 - 500 = 42.500 TL
Adım 4: Gelir vergisi
Ocak ayında kümülatif matrah 42.500 TL'dir. Bu tutar 158.000 TL'lik ilk dilimin altında kaldığı için %15 oranı uygulanır:
42.500 x 0,15 = 6.375 TL
Asgari ücret gelir vergisi istisnası düşülür:
6.375 - 4.211,33 = 2.163,67 TL
Adım 5: Damga vergisi
50.000 x 0,00759 = 379,50 TL
Asgari ücret damga vergisi istisnası düşülür:
379,50 - 250,70 = 128,80 TL
Adım 6: Net maaş
50.000 - 7.000 - 500 - 2.163,67 - 128,80 = 40.207,53 TL
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Brüt maaş | 50.000,00 |
| SGK işçi payı (%14) | -7.000,00 |
| İşsizlik sigortası (%1) | -500,00 |
| Gelir vergisi (istisna sonrası) | -2.163,67 |
| Damga vergisi (istisna sonrası) | -128,80 |
| Net maaş | 40.207,53 |
Bu hesaplama yılın ilk ayı için geçerlidir. İlerleyen aylarda kümülatif vergi matrahı arttıkça gelir vergisi dilimi değişebilir ve net maaşınız düşebilir.
Kümülatif vergi matrahı: Yıl içinde maaşınız neden değişir?
Birçok çalışan yılın ikinci yarısında maaşının azaldığını fark eder ve şaşırır. Bunun nedeni Türkiye'deki gelir vergisi sisteminin kümülatif (birikimli) çalışmasıdır.
Gelir vergisi matrahı her ay sıfırlanmaz; yılın başından itibaren birikir. Brüt maaşınız yıl boyunca aynı kalsa bile kümülatif matrah sürekli artar. Matrah bir üst vergi dilimine geçtiğinde, o dilime isabet eden kısım daha yüksek orandan vergilendirilir.
Yukarıdaki 50.000 TL brüt maaş örneğimizle devam edelim. Her ay 42.500 TL gelir vergisi matrahı birikir:
| Ay | Kümülatif matrah (TL) | Vergi dilimi | O ayki ek vergi etkisi |
|---|---|---|---|
| Ocak - Mart | 42.500 - 127.500 | %15 | Yok |
| Nisan | 170.000 | %15 → %20 geçişi | Dilim farkı başlar |
| Nisan - Temmuz | 170.000 - 297.500 | %20 ağırlıklı | Net maaş düşer |
| Ağustos | 340.000 | %20 → %27 geçişi | Daha belirgin düşüş |
| Ağustos - Aralık | 340.000 - 510.000 | %27 ağırlıklı | Net maaş daha da düşer |
Bu tablonun pratikteki anlamı şudur: Ocak ayında 40.207,53 TL net maaş alan çalışan, Ağustos ayından itibaren yaklaşık 37.000 TL civarında net maaş alabilir. Aradaki fark tamamen gelir vergisi dilimi değişikliğinden kaynaklanır.
Peki bordro sorumluları bu durumu nasıl yönetmeli? Her şeyden önce, çalışanlara yılbaşında "yıl içinde net maaşınız vergi dilimi geçişleri nedeniyle düşebilir" bilgisini proaktif olarak vermek iyi bir uygulamadır. Bütçe planlamasında da yıllık toplam maaş maliyetini aylık bazda değil, yıllık bazda hesaplamak daha doğru sonuç verir.
Bu durumu bordro süreçlerinde takip etmek, çalışanların sorularına hazırlıklı olmak ve bütçe planlamasını doğru yapmak İK ve bordro sorumlularının temel görevleri arasındadır. Tüm 2026 bordro parametreleri için güncel rehberimize bakabilirsiniz.
Netten brüte hesaplama
Bazı iş sözleşmelerinde net ücret üzerinden anlaşma yapılır. Bu durumda işverenin bordroyu hazırlayabilmesi için net maaştan geriye doğru brüt tutarı hesaplaması gerekir. Netten brüte hesaplama, brütten nete hesaplamanın tersidir; ancak gelir vergisinin kümülatif yapısı nedeniyle doğrudan bir formülle çözmek biraz daha karmaşıktır.
Netten brüte hesaplamada kullanılan genel formül:
Brüt maaş = (Net maaş + GV istisnası + DV istisnası) / (1 - 0,14 - 0,01 - GV oranı x 0,85 - 0,00759)
Buradaki 0,85 çarpanı, gelir vergisi matrahının brüt maaşın %85'ine (yani SGK %14 + işsizlik %1 = %15 düşüldükten sonraki kısma) denk gelmesinden kaynaklanır. GV oranı ise çalışanın o ayki kümülatif matrahına göre değişir.
Somut bir örnekle gösterelim. Çalışana net 40.000 TL ödenmesi kararlaştırılmış olsun ve çalışan yılın ilk ayında (%15 diliminde) ise:
Brüt maaş = (40.000 + 4.211,33 + 250,70) / (1 - 0,14 - 0,01 - 0,15 x 0,85 - 0,00759)
Brüt maaş = 44.462,03 / 0,71491
Brüt maaş ≈ 62.190 TL
Netten brüte hesaplama, özellikle yıl ortasında vergi dilimi geçişlerinde karmaşıklaşır. Örneğin, aynı çalışan Ağustos ayında %27 dilimine geçtiğinde brüt tutar daha yüksek olacaktır; çünkü aynı net tutarı korumak için daha fazla vergi ödenmesi gerekir. Bu nedenle net ücret sözleşmelerinde her ay için ayrı hesaplama yapmak gerekebilir. Bu noktada bordro yazılımları devreye girer ve hesaplamayı otomatik olarak yapar.
2026 asgari ücret: Brütten nete hesap
2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL, net asgari ücret ise 28.075,50 TL olarak belirlenmiştir. Asgari ücretlilerin hesaplaması biraz farklıdır; gelir vergisi ve damga vergisi istisnaları tam olarak uygulandığı için bu iki kalemden kesinti yapılmaz.
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Brüt asgari ücret | 33.030,00 |
| SGK işçi payı (%14) | -4.624,20 |
| İşsizlik sigortası (%1) | -330,30 |
| Gelir vergisi | 0,00 (istisna) |
| Damga vergisi | 0,00 (istisna) |
| Net asgari ücret | 28.075,50 |
Asgari ücret ve yasal kesintiler hakkında daha fazla detay için 2026 asgari ücret net hesabi ve kesintiler yazımızı inceleyebilirsiniz.
Brütten nete hesaplamada sık yapılan 5 hata
Bordro hesaplamalarında tekrarlayan hatalar hem çalışanların memnuniyetsizliğine hem de yasal yaptırımlara neden olabilir. Sık karşılaşılan hataları sıralayalım:
- AGİ hesaplamaya dahil etmek: 2022'den bu yana AGİ uygulaması kaldırılmıştır. Hala AGİ hesaplayan eski Excel tabloları veya yazılımlar kullanıyorsanız sonuçlar hatalı çıkar.
- Kümülatif matrahı göz ardı etmek: Her ay aynı net maaş çıkacağını varsaymak en yaygın hatalardan biridir. Vergi dilimi geçişlerini hesaba katmayan planlama, yılın ikinci yarısında sürprizlere yol açar.
- SGK tavan ve taban ücretini kontrol etmemek: SGK primi hesaplamasında tavan ve taban ücret sınırları vardır. Brüt maaş tavandan yüksekse, SGK primi tavan tutar üzerinden hesaplanır. Bu sınırları dikkate almamak hatalı bordro çıkmasına neden olur.
- İstisna tutarlarını güncellememek: Gelir vergisi ve damga vergisi istisna tutarları her yıl değişir. Bir önceki yılın parametreleriyle hesaplama yapmak, özellikle Ocak ayında sık karşılaşılan bir hatadır.
- Netten brüte hesaplamada sabit oran kullanmak: Net ücret anlaşması olan çalışanlar için yıl boyunca aynı brüt tutarı kullanmak yanlıştır. Vergi dilimi değiştikçe brüt tutar da değişmelidir.
Bu hataların önüne geçmenin en etkili yolu, parametreleri otomatik olarak güncelleyen ve kümülatif matrahı takip eden bir bordro yazılımı kullanmaktır.
Bordro süreçlerinizi dijitalleştirin
Brütten nete ve netten brüte hesaplamalar, vergi dilimi geçişleri, SGK tavan kontrolleri, istisna güncellemeleri... Tüm bu detayları her ay manuel takip etmek hem zaman alıcı hem de hata riski yüksek bir süreçtir.
Kolay İK'nın bordro modülü, güncel yasal parametreleri otomatik olarak uygular, kümülatif vergi matrahını takip eder ve bordro döneminde hesaplamaları saniyeler içinde tamamlar. Çalışanlarınızın "neden bu ay maaşım düştü?" sorusuna da sistem üzerinden anında yanıt verebilirsiniz.
Bordro süreçlerinizi hızlandırmak ve hata riskini sıfıra indirmek için Kolay İK'yı ücretsiz deneyin. Maaş zammı planlaması yapıyorsanız maaş zammı hesaplama aracımız da işinize yarayabilir.
Sıkça sorulan sorular
Brüt maaş mı yoksa net maaş mı daha yüksektir?
Brüt maaş her zaman net maaştan yüksektir. Brüt tutar, SGK primleri ve vergi kesintilerini içerir. Kesintiler düşüldükten sonra kalan tutar net maaşınızdır.
Brütten nete geçişte kesinti oranı yüzde kaçtır?
Sabit bir oran yoktur. Asgari ücret için kesinti oranı yaklaşık %15 (yalnızca SGK ve işsizlik) iken, daha yüksek maaşlarda gelir vergisi dilimi nedeniyle toplam kesinti %25-35 aralığına çıkabilir. Kümülatif vergi matrahı yükseldikçe bu oran yıl içinde de değişir.
Yılın ikinci yarısında maaşım neden düşüyor?
Bu durum kümülatif gelir vergisi sisteminden kaynaklanır. Gelir vergisi matrahınız yılın başından itibaren birikir ve bir üst vergi dilimine geçtiğinizde o dilime isabet eden kısım daha yüksek oranda vergilendirilir. Brüt maaşınız aynı kalsa bile net maaşınız düşer.
AGİ hala uygulanıyor mu?
Hayır. Asgari Geçim İndirimi (AGİ) 2022 yılından itibaren kaldırılmıştır. Yerine asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisnası getirilmiştir. Güncel hesaplamalarda AGİ yer almaz.
Netten brüte hesaplama nasıl yapılır?
Net maaştan brüt maaşa ulaşmak için kesinti oranlarını tersine çevirmeniz gerekir. Formül, gelir vergisi dilimi ve istisna tutarlarına bağlı olarak değişir. Yıl içinde vergi dilimi geçişlerinde her ay ayrı hesaplama yapılması gerekebilir. Detaylı formülü ve örneği yazımızın "Netten brüte hesaplama" bölümünde bulabilirsiniz.
Kaynaklar
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu - Gelir vergisi dilimleri ve oranları
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu - SGK prim oranları
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu - İşsizlik sigortası prim oranları
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu - Damga vergisi oranları
